Görüntüleme Tercihi Konu Görünümü | Tam Görünüm
Gojoseon


clock07-15-2009, 12:57 PM
Yorum: #1
[Resim: 26900033.jpg]


Gojoseon, Korelilerin ilk gerçek ulusu olarak eski bir krallıktı. Samguk Yusa ve Kore'nin diğer ortaçağ kayıtlarına göre Gojoseon, M.Ö. 2333'te cennetin torunu olarak sözü edilen efsanevi kral Dangun tarafından Liao ve Tsushima havzalarından Kore yarımadası ve Mançurya'ya kadar olan bölgede kuruldu.

Gojoseon'un tarihi kanıtları, yaklaşık Jeulmun Çömlekçilik Dönemi'nden (M.Ö. 8000-1500) Mumun Çömlekçilik Dönemi'ne (M.Ö. 1500-300) kadar Kore yarımadasında birçok yarı-yerleşik küçük çapta ziraatle uğraşan grupların varlığını desteklemektedir. Yerel bronz yapımı yaklaşık M.Ö. 8. yüzyılda başladı. Modern tarihçiler genelde M.Ö. 7. ve 4. yüzyıllarda güçlü bir birlik veya krallık döneminde geliştiğine inanıyorlar.

Go-, "eski" ya da "çok eski" anlamına geldiği için daha sonraki Joseon Hanedanlığı'ndan ayırt edilmektedir. Joseon adı aynı zamanda Chosõn olarak romanize edilmiştir.

HALK
Gojoseon halkı Eski Mançurya'nın kuzeydoğusunda yaşamış ve Korelilerin ilk ataları oldukları addedilerek yazıya geçirilmiştir. Birkaç Çin metninde "doğulu barbarlar" anlamına gelen "Dongyi" olarak kaydedilmiştir.
Gojoseon halkı, Mançurya'ya, Doğu Çin'e ve Kore Yarımadası'na yerleşen göçmen Altay kabilelerinin torunlarıdır. Gojoseon yerini Mançurya'nın aşağısında ve Kore Yarımadası'nda sağlamlaştırmıştır.

KONUM
Başlangıçta Gojoseon muhtemelen Liaoning'de yerleşikti. Ancak M.Ö. 400'de günümüzdeki Kuzey Kore'nin başkenti Pyeongyang'ın yakınlarına göç etmişti.

KURULUŞ EFSANESİ
Danggun Wanggeom, Kore'nin efsanevi kurucusudur. Kuruluş efsanesi, 13. yüzyılda efsaneler ve hikayelerin toplandığı en eski kayıt Samguk Yusa'da da bulunmaktadır. Benzer bir tanım Jewang Ungi'de yer almıştır.

Cennetin Efendisi Hwanin'in (Aynı zamanda Hint Budist kaynaklarında da yer almaktadır), Hwanung adında dünyada insanlar arasında yaşamak için can atan bir oğlu vardır. Hwanin merhamet gösterir ve Hwanung 3000 yaveriyle Taebaek Dağı'na iner. "Tanrının Şehri" ya da "Kutsal Şehir" anlamına gelen Sinsi (신시, 神市) adını verdiği bir şehir kurar. Bulutların, yağmurun ve rüzgarın elçileriyle beraber kurallar ve ahlak yasalarını koyarak insanlara çeşitli sanatları, tıpı ve tarımı öğretir.

Bir mağarada Hwanung'a dua eden ve insana dönüşecek bir kaplanla ayı yaşamaktadır. Onların duasını duyması üzerine Hwanung, 20 sarımsak dişi ve misk otu bohçası verir ve sadece bu kutsal yiyecekleri yiyerek 100 gün güneş ışığında kalmalarını emreder. Kaplan hemen vazgeçer ve mağaradan ayrılır; ancak ayı kalır ve 21 gün sonra bir kadına dönüşür.

Ayı-kadın (Ungnyeo, 웅녀, 熊女) çok müteşekkirdir ve Hwanung'a adaklar adar. Bir eşin yokluğunu hisseder ve bundan dolayı üzüntü duyar. Hemen bir huş ağacının altında bir çocukla kutsanmak için dua etmeye başlar. Hwanung, dualarıyla yanına giderek onu eşi yapar. Ve kısa bir süre sonra bir erkek çocuk doğar. Çocuk, Dangun Wanggeom'dur.

Gojoseon'un 1485'te derlenen Dongguk Tonggam'daki betimlemesine dayanarak M.Ö. 2333'de kurulduğu söylenir. Bu zaman, efsanevi Yao'nun hükümdarlığında (geleneksel tarihler: M.Ö. 2357-2256) ifade edilmesine rağmen tarihi kaynaklardakine benzememektedir. Samguk Yusa, Dangun'un tahta efsanevi Yao'nun saltanatının 50. yılında; Sejong Sillok ilk yılında ve Dongguk Tonggam ise 25. yılında çıktığından bahseder. Bazı tarihçiler Gojoseon'un M.Ö. 3000'lerde kurulduğunu belirtmektedir.

DEVLET OLUŞUMU
Gojoseon'un ilk kuruluşu tarihi kayıtlarda M.Ö. 7. yüzyılın başlarında olarak yer almakta ve Gojoseon, Bohai Körfezi civarlarında Qi Eyaleti'yle ticaret yapmaktaydı.

Bazı tarihçiler Dangun'un Gojoseon'un ilk liderlerinin ünvanı olabileceği konusunda tartışmaktadır. Dangun'un meşruluğu, Antik Yunanistan'daki gibi güçlendirilmiş site devleti kurması dini bir karakter olan Hwanin'in kutsal neslinden gelmiş olabileceğini gösteriyordu.

M.Ö. 4. yüzyıl boyunca diğer devletler, siyasal yapının Bronz Çağı'nın ilk zamanlarında "duvarlı-şehir devletleri" şeklinde geliştiğini Gojoseon'un da yarımada bölgesinde en gelişmiş bölge olarak betimlemektedirler. Bu şehir-devlet, diğer komşu şehir-devletleri ittifak ya da fetih yoluyla içine alarak büyümekteydi. Böylece geniş bir konfederasyon Taedong ve Liao nehirleri arasında bağımsız bir siyasi varlık olarak şekillendi. Aynı derecede Gojoseon'da da değişmeler oldu. Lidere işlevsellik kazandırmak amacıyla Zhou Hanedanlığı geleneğindeki ve o süre içindeki Yan devleti lideri gibi "kral" (Han) olarak ünvanlandırıldı. O dönemin kayıtları, Kuzey Çin'deki feodal devletle "birleşik" Gojoseon Krallığı'nın arasında Yan'ın ötesindeki Liao Nehri sınırına kadar olan bölgedeki savaş planından bahseder. Karşılaşma, Gojoseon'un kötüye gidişini ve sonuçta çöküşünü hazırlar ve Yan kayıtlarında "küstah" ve "zalim" olarak tanımlanır. Ancak bu eski zengin Bronz Çağı medeniyeti Gojoseon'un özellikle Liaotung havzasının içlerine kadar genişlemesine katkıda bulunan atlı birliklerin de dahil olduğu karışık sosyal bir yapıyla var olmuştur.

Gojoseon'un sahip olduğu geniş toprakların Yan'a karşı savaş açılabileceğinin sinyalini veriyordu ve M.Ö. 300 yılları civarında Yan devletiyle yapılan bir savaşın ardından Gojoseon batıda 800 kilometrelik kısmını kurtarabildiği önemli bir toprağını kaybetti. Gojoseon'un düşüncesi başkentini bugünkü Pyeongyang bölgesine taşımaktı.

Gija Anlaşmazlığı
Bazı Çin kayıtlarına göre Gija Joseon, Gija'nın önderliğindeki Çinliler'in torunları tarafından kurulmuştur. Gija Joseon'un gerçekte var olup olmadığı tartışma konusu olmaktadır. Koreli bilginler, bunu birçok sebeple yalanlamaktadırlar. Bu bilginler Chu-shu chi-nien ve Konfüçyüs Eserleri adlı kitaplarda Gija'dan bahseder ancak Gojoseon'a göç ettiklerinden söz etmez. Gija Joseon teorisini inkar edenler aynı zamanda Çin kaynaklarına dayanarak bölgede insan eliyle yapılmış hiçbir esere sahip olmadıklarını işaret etmektedirler. İnsan eliyle yapılmış bir eser örneği mandolin şekilli bronz bir hançer olarak Gojoseon'da bulunmuştur. Şekli ve bronz bileşimiyle Çin'deki benzer el işlerinden farklıdır.

Bazı tarihçiler okuluna göre Wiman tarafından yıkılan Gija Joseon'un, Dangun'la beraber Gojoseon'un batısında, bugünkü Hebei çevresi, Liaoning ve İç Moğolistan'ın güneybatısında kurulmuş olabileceğine inanmaktalar. Böylece Han İmparatoru Wu, Gija ve onun torunları tarafından yönetilmiş ve Wiman tarafından yönetilen Gojoseon'un batısını (Wiman Joseon) fethetmiştir.

Gija kayıtlarındaki yasalar (Beomgeum Paljo, 범금팔조, 犯禁八條) hiyerarşik bir toplum yapısından ve özel mülkün yasayla korunmasından söz etmektedir.

Gerileme ve Çöküş
Tarihçilerin Gija Joseon'un göçünün Gojoseon'un gerilemesine ve çöküşüne nasıl yol açtıkları hakkındaki değerlendirmeleri hala tartışmalara yol açmaktadır.

Bir hikayeye göre Kral Jun, Yan'dan Wiman adındaki mülteciyi atamasını ister. Wiman M.Ö. 194'te isyan eder ve Jun güneye, Kore Yarımadası'na göç eder. Wiman Joseon, Çinliler aracılığıyla söz sahibiydi ancak Çinli bir zeamet değildi. M.Ö. 109'da Han İmparatoru Wu, Liao Nehri yakınlarını istila etmiştir. Gojoseon bir yıl süren savaş sonunda M.Ö. 108'de yenilmiştir. Bu durumdan faydalanan Çin, Gojoseon'un batısındaki bölüme Han İmparatorluğu'nun Dört Komutanlığı'nı kurmuştur.

Gojoseon, sınırdaki zeametlerinde kontrolü yavaş yavaş kaybederek M.Ö. 1. yüzyılda parçalanmıştır. Gojoseon'un birliğini kaybetmesinin ardından önceki topraklarında Buyeo, Okjeo, Dongye, Guda-guk, Galsa-guk, Gaema-guk ve Haengin-guk olarak birçok küçük devlet ortaya çıkmıştır. Goguryeo ve Baekje, Buyeo'dan evrim geçirmiştir.

KÜLTÜR
M.Ö. 2000'lerde yontulmuş ve boyanmış yeni bir çömlekçilik kültürü bulunmuştur. İnsanlar toplumsal yaşamda muhtemelen ailesel örgütlenmeyle yerleşik tarım denemelerinde bulunmuştur. Yarımada boyunca dikdörtgen biçiminde kulübeler ve gittikçe artan sayıda dolmen şeklinde mezarlar bulunmaktadır. Bu döneme ait küçük duvarlı şehir devletlerindeki kazılarda bronz hançerler ve aynalar gibi tarihi kalıntılar çıkarılmıştır.

Mumun Çömlekçiliği
Mumun Çömlekçilik Dönemi'nde (M.Ö. 1500-300), basit işlenmemiş çömlekçililiğin, tarak şekilli eşyaların yerini almış olması Mançurya ve Sibirya'dan yeni halkların Kore'ye göç etmesinin etkisi sonucunda olmasının ihtimali vardır. Çömlekçiliğin bu türü genellikle çok değişik şekillerde daha kalın duvarların var olduğunu ve gelişmiş fırınlama teknolojisinin varlığını göstermektedir. Bu dönem bazen Kore Bronz Çağı olarak adlandırılmakta ancak bronz el işleri M.Ö. 7. yüzyıla kadar oldukça nadir ve yöreseldi.

Pirinç Ekimi
Kore'nin pirinç ekimiyle tanışması M.Ö. 1200 ile 900 yılları arasında muhtemelen Mançurya sayesinde Çin'den olmuştur. İnsanlar aynı zamanda darı ve arpa gibi yerel tahılları ekmiş ve çiftlik hayvanlarını evcilleştirmişlerdir.

Bronz Aletler
Yarımadada Bronz Çağı'nın başlangıcı M.Ö. 1000 olarak söylenir; ancak M.Ö. 15. yüzyıldan 8. yüzyıla kadar olduğunu tahmin edilmektedir. Kore Bronz Çağı kültürünün Liaoning ve Mançurya'dan gelmesine karşın, özellikle dinsel nesnelerde benzersiz tipoloji ve çeşitlerinin olduğu görülmektedir.

M.Ö. 7. yüzyıla kadar Bronz Çağı gereç kültürü, kuzeydoğu Çin'in yanında Sibirya ve İskit bronz türlerinden etkilenerek yarımadada gelişme göstermiştir. Kore bronzları, komşularının bronz kültürüne göre daha fazla yüzdeyle çinko oranına sahiptir. Bronz elişleri başlıca kılıç, mızrak, hançer, çan ve ayna gibi eşyaların üzerine geometrik şekillerle süslenmiş olarak çok sayıda mezarlık alanında bulunmuştur.

Gojoseon'un gelişimi bronz teknolojisinin benimsenmesiyle bağlantılı gibi görünmektedir. Görünüşünün en önemli özelliği idyosenktarik tarzdaki kılıçlardan veya mandolin şekilli hançerlerden almış olmasıdır. Mandolin şekilli bronz hançerler Liaoning, Mançurya bölgelerinden Kore Yarımadası'na kadar olan bölgede bulunmuştur. Bu durum, Gojoseon egemenliğinin harita üzeride en az bu bölgelere kadar olduğunu ortaya koymaktadır. Gojoseon'un mandolin şekilli hançerlerinin, Çin'de bulunan kılıç el işçiliklerinden önemli ölçüde farklıdır.

Dolmen Mezarları
M.Ö. 900'lü yıllarda defin uygulamaları toplumlsal tabakalaşmanın bir yansıması olarak daha özenli olmaya başlamıştır. Kore ve Mançurya'daki dolmen mezarları dik kayaların desteklediği yatay bloklar şeklindedir ve Kore'deki sayıları Doğu Asya'daki diğer bölgelerden daha çoktur. Diğer yeni defin şekilleri kaya lahit (yer altında oda şekli verilmiş kayalar) ve küp tabuttur. Dolmenlerden ve kaya lahitlerden toplana bronz maddeler, çömlek ve yeşimtaşından yapılma süs eşyalarının bulunduğu mezarların elit sınıfa ait olduğunun göstergesidir.

M.Ö. 6. yüzyıl civarında kaliteli demirli kille kırmızıya boyanan yerel çanak ve kupalar gibi dolmen mezarlarının içi de düzleştirilerek cilalı yüzey izlenimi verilmiştir.

Demir Kültürü
Bu zamanlarda Jin-guk, Kore yarımadasının güney bölümünü işgal etmişti. Bu ülkenin Samhan birliğinin ataları olmasının dışında çok az biliniyordu.

M.Ö. 300'lerde demir teknolojisi Çin'den Kore'ye getirilmişti. Demir, yerel olarak yarımadanın güney bölümünde M.Ö. 2. yüzyılda üretildi. Çin raporlarına göre demir, güneydoğudaki Nakdong Nehri vadisinin aşağısından yarımada ve Japonya'ya kadar değerliydi.

ÖNCEKİ-ÜÇ KRALLIK
Goguryeo, Buyeo, JeonJoseon, Okjeo ve Dongye'nin yanısıra birçok küçük devlet ve konfederasyon Gojoseon'un kalıntıları olarak ortaya çıkmıştır. Çin'in Üç Komutanlığı birkaç yıl içinde yerel direnişlerle düşüş gösterdi. Son olarak Lelang, 313'te büyüyen Goguryeo tarafından yok edilinceye kadar önemli bir ticari ve kültürel karakol olarak kaldı.

Gojoseon Kralı Jun, söylendiğine göre Kore yarımadasının güneyindeki Jin ülkesine kaçtı. Jin, kuzeyden göçleri içine çekerek Baekje ve Silla'nın ilk zamanlarında gelişti. Goguryeo, Baekje ve Silla yavaş yavaş gelişerek, Kore'nin Üç Krallığı olarak tüm yarımadaya 4. yüzyıla kadar hükmettiler.
clock08-15-2009, 02:16 AM
Yorum: #2
konu için teşekkürler...
clock08-18-2009, 08:49 PM
Yorum: #3
teşekkürler







Yararlı linkler: KT Kuralları, Kore, Kore Dizileri, izle
Site içerik sağlayıcı: Koreanturk.com (Official)