Görüntüleme Tercihi Konu Görünümü | Tam Görünüm
Klasik Kore Edebiyatı


clock08-07-2009, 05:27 PM
Yorum: #1
Bu konu en son: 01-15-2010 tarihinde, saat: 01:33 PM düzenlenmiştir. Konuyu düzenleyen: zleeha
Kore Edebiyatı

Eski Kore Edebiyatı

Bu edebiyat, İ.S. 1. yy.’dan 1905′e dek uzanan bir döneme yayılır ve yerel dili, Çin harfleriyle gösterme
düzeni olan idu ile yada 1446′da bulunan Kore ABC’si Hangul yardımıyla eski Kore dilinde yazılmış yapıtları,
bir de Kore dilinde değil de, klasik Çinceyle kaleme alınmış yapıtları kapsar.

Şiir

Her zaman bestelenmiş ve şarkı olarak sölenmiştir. İlk Kore şiirlerine hyang ga (kır şarkıları) denirdi;
idu ile yazılmış yalnızca 25 tanesi elimize geçmiştir. Bu Mattung’un şarkısı bibi kısa tekerlemelerin
buddha ya da konfuçius kökenli daha yüce esinli yapıtlarla bir arada bulunduğu 4, 8 ve 10 dizeli
yapıtlardan oluşmuş oldukça karışık bir bütündür.

Hyanggalar’ın çoğu, VI. ve X. yy.’lar arasında, Şilla döneminde yazılmıştır. Onu izleyen dönemde,

Koryo hanedanı zamanında (918-1392) egemen tür Cangga’dır (uzun şarkı). Bunlar, her dizesi
genellikle 3 hecelik 3 gruptan oluşan ve uzunluğu (10-50 dize) değişen şiirlerdir.
Gyong-gi üslubundaki şiirler, yazarları Konfuçiusçu seçkinler tabakasından aydınlar olan
Cangga’nın bir türüdür. Konular daha felsefi ve ağırbaşlı bir sadeliktedir.

En ünlü Canggalar’ın bazıları şunlardır:

* Sogyong pyılgok (Pyongyang’ın şarkısı),

* Dong Dong (Dört mevsim için od),

* Çongsan pyolgok (Yeşil dağların türküsü),

* Kasiri (Gidecek misin?)

Bu şiirlerin yazarları bilinmektedir

Eski edebiyatın en son dönemi olan Li ya da Yi hanedenı zamanında (1392-1910) iki şiir türü göze çarpar. Bunlar Sico ve Gasa’dır. Sico’nun en yaygın türünde 3 dize vardır; yapısı şöyledir:

a) 3-4-3 / 4-4
b) 3-4-3 / 4-4
c) 3-5-4-3

İki iki dizede konu geliştirilir; üçüncü ve dördüncüde, genellikle mizah ya da hüzünle yüklü özgün ve
beklenmedik bir biçimde sonuca varılır. Önceleri seçkin tabakaya özgü olan Sico, kısa sürede toplumun
tüm sınıfları arasında yayıldı. Bu, kuşkusuz en tanınmış şiir türüdür ve Japonlar’ın Haiku’suyla
karşılaştırılabilir. Korelilerin en değer verdiği Sico’lar amiral Li Sun-Sin ve kadın şair Huang Cin-İ’nin Ssicolarıdır.

Şiirdeki duygusallığın anlatımı Sico’nun özlü anlatımıyla sınırlanamayacağı için, Li hanedanından
başlayarak Koryo Gyong-gi’sine dayalı şarkı ve dans “sözleri” olan Gasa geliştirildi. Bu türün getitdiği
tek kısıtlama uyarınca, her dize dört heceli iki grup içeriyordu, ama dize sayısı sınırlanmamıştı ve bazı
Gasa’lar yüzlerce’ hatta binlerce dizeden oluşuyordu. Önceleri lirik nitelikli olan ve neredeyse yalnızca
doğa güzelliklerini betimleyen Gasa’lar, özellikle XVI. yy. sonundaki Japon ve XVII. yy. başında da
Mançu istilalarından sonra, daha gerçekçi ve “millyetçi” bir içerik kazandı


Roman

Eski Kore edebiyatında ilk roman, Yi Kyu – bo’nun (1168-1241) yapıtı Bengun sosol’dur
(Beyaz bulutun romanı).
Ama o dönemde “roman” (sosol), Çince şiirlere ve şairlere ilişkin öyküler derlemesi demekti.
Buna, XVII. yy.’a dek çok rağbette olan peguan türü deniyordu. Peguan ile daha sonraki ürünler
arasında yer alan başka önemli bir yapıt da Gımo sinhua’ydı (altın kaplumbapanın yeni öyküleri).
Bu yapıtların tümü Çince yazılmıştı. Kore dilinde ilk roman ancak 1705′te yazıldı;
adı Hong Kil-tong con (Hong Kil-tong’ın öyküsü) olan ve Çinli bir yazarın yazdığı Şueihucuan’dan
(Su Kenarında) esinlenmiş bu romanın yazarı Ho Gün’dü. Bu yapıtta, bir bakanın evlilikdışı oğlu olan
Hong Kil-tong’un, gayri meşru çocuklara karşı uygulanan ayrımcı politikayı protesto etmek için çete r
eisi olması anlatılır.

En yaygın öbür konular, çoğunlukla, âşık olma, nikâhlı karıyla nikâhsız karı arasındaki çatışmalar,
Saray’daki karışık entrikalardı.
Anlatım düzdü ve Konfuçyusçu ahlaka uygundu: Kötülük cezalandırılır, iyilik ödüllendirilirdi.
Çoğunlukla yazım tarihi ve yazarın adı hakkında bilgimiz yoktur, çünkü Çin şiirine tutkun seçkinler
için, “halk” diliyle bir roman yazmak utanç verici bir girişim, en çok, vakit geçirmeye yarayan bir işti.
Kore romanının başyapıtlarından Kim Man-Cung’un (1637-1692) Zen Buddhacılıktan esinlenen
Ku un mong’unu (Dokuz bulutun rüyası) ve yine aynı yazarın nikâhlı bir karıyla nikâhsız karı arasındaki
mücadeleyi anlattığı Sasi namcong gi’sini (Dame Sa’nın güneyine yolculuk anmak gerektir.

Çunhyang con (Çunhyang’ın öyküsü), Kore romanını başyapıtıdır. Bu romanda genç bir aristokrat olan
Yi Mongyong ile bir giseng’in kızı olan Çunhyang (kokulu ilkbahar) arasındaki aşkın, toplumsal engelleri
ve devlet görevlilerinin çürümüşlüğünü nasıl aştığı anlatılır. Öbür ünlü romanlar gibi, Kuangde’nin ş
arkılaştırdığı anlatı olan pıansori’den çıkmıştır; Kuangde, tamburuyla dolaşan bir tür halk azanıdır.
Bu, klasik Kore tiyatrosu olarak adlandırılabilecek tek edebi gösteridir. Geriye kalanlar, yani maskeli
danslar ve kukla gösterileri folklor kapsamına girer.
1945′den Önce Modern Kore edebiyatı

1905′te ortaya çıktı ve yapıtlar, konuşma diliyle yazılmaya başlandı. 1906′da Hyöl-ıy nu’nun
(Kanlı gözyaşları) Yi İn-cik tarafından yayımlanması “Yeni Kore Romanı”nın başlangıcı sayılır.
Buna paralel olarak, “yeni şiir” de, Çe Nam-Son ve 1908′e doğru yayımlanan şiiri Heegeso-Sonyonege
ile (Denizden genç adama) başladı. Önceleri bu, Kore halkına batı tipi modernleşmenin temellerini
aşılamayı görev edinen bir “öğüt edebiyatı”ydı, ama çok geçmeden genç yetenekler ortaya çıktı .
“Konuşma” dilini kullanan bu edebiyat başlıca iki eğilim arasında kaldı:

Bir yandan, geleneksel toplumun çürümesini ve Japon sömürgeciliğini üstü kapalı bir biçimde
eliştiren ve çoğu kez aşırılığa kaçan gerçekçilik; öte yandan, Kore’yi olanca saflığı ve güzelliği
içinde koruyan kırlık alanlara kaçış, toprağa dönüş Yi Guang-Su, Kim Dong-İn, Yom Sang-Sop,
Hyon Cin-Gon, Na Do-Hyang gerçekçilik akımının büyük adlarıdır. Yi Hyo-Sok ve iki ünlü şair,
Kim So-Vol ve buddha papazı Yong-Un “Kaçış” akımının en iyi yazarıdır.
1945′ten sonraki modern edebiyat

Modrn Güney kore edebiyatı, savaş öncesi edebiyatın, aynı zamanda avrupa, Amerika ve Japon
etkisinin uzantısıdır. Kuzey kore edebiyatı, Kim İl –Sung’un şu özdeyişiyle özetlenebilir:
“Edebiyatlarımız ve Sanatlarımız, gerçekten Parti’nin, Devrim’in ve halkın edebiyatı ve sanatı
olmuştur; bunlar, emekçilerin komünist eğitimi için güçlü bir araç niteliği taşırlar.”


alıntıdır.
clock08-07-2009, 11:07 PM
Yorum: #2
Bilgiler için teşekkürler Smile
clock01-12-2010, 05:23 PM
Yorum: #3
Güzel paylaşım. Teşekkürler Cem Abi.




[-]
Hızlı Cevap
Konu




İfadeler
:) :s :huh:
;) :cool: :D
:P :angel: =[]
=# :{} :(
[Daha fazla göster]




Yararlı linkler: KT Kuralları, Kore, Kore Dizileri, izle
Site içerik sağlayıcı: Koreanturk.com (Official)